Radom przyzwyczaił się już do zakładki regionalnej na ONET.PL. Niedawno opublikowano artykuł dotyczący dwu-dniowej wizyty autorki dla INTERIA.PL w tym mieście. Pomimo negatywnych opinii, postanowiła sama ocenić atrakcyjność Radomia. Jej podróż rozpoczęła się od głównej ulicy Żeromskiego, następnie odwiedziła Muzeum Jacka Malczewskiego oraz Muzeum Wsi Radomskiej. Kolejnymi punktami były symbole radomskiego przemysłu (odlewy w skali 1:1), mural upamiętniający wydarzenia z czerwca 1976 roku oraz osiedle Planty. Cała podróż była przeplatana historią Radomia oraz informacjami o sławnych radomianach. Podsumowując, autorka była pozytywnie zaskoczona atrakcyjnością Radomia, który okazał się interesującym miejscem na weekendowe wypady turystyczne.
Oto kilka rzeczy, które mieszkańcy Radomia powinni wiedzieć o miejscach, które odwiedzają goście z innych miast, aby lepiej zrozumieć, co przyciąga turystów i jakie aspekty mogą być dla nich interesujące:
1. Ulica Żeromskiego: Główna ulica Radomia, znana z pięknych kamienic i różnorodnych sklepów oraz restauracji, jest jednym z głównych punktów miasta. Dla wielu turystów to właśnie spacer po tej ulicy stanowi ważny element wizyty.
2. Muzeum Jacka Malczewskiego: Muzeum to jest poświęcone wybitnemu malarzowi, Jackowi Malczewskiemu, który urodził się w Radomiu. Warto wiedzieć, że to miejsce nie tylko prezentuje jego dzieła, ale również organizuje wystawy czasowe oraz różne wydarzenia kulturalne.
3. Muzeum Wsi Radomskiej: To skansen, który prezentuje tradycyjną architekturę i życie wsi radomskiej. Turyści mogą zobaczyć zabytkowe budynki, sprzęty gospodarstwa domowego i poznać lokalne zwyczaje.
4. Symbole Radomskiego Przemysłu: Odlewy w skali 1:1 przedstawiające symboliczne elementy przemysłu radomskiego mogą być interesującym punktem dla osób zainteresowanych historią lokalnego przemysłu i jego wpływem na rozwój miasta.
5. Mural z wydarzeniami z 1976 roku: Mural ten upamiętnia protesty robotnicze z czerwca 1976 roku, które miały ważne znaczenie w historii Polski. To ważne miejsce, które przyciąga osoby zainteresowane historią najnowszą.
6. Osiedle Planty: To nowoczesna dzielnica mieszkalna, która może zaskoczyć odwiedzających swoim wyglądem i architekturą. Jest to także przykład rozwoju urbanistycznego Radomia.
7. Historia Radomia i znane postacie: Radom ma bogatą historię oraz wielu sławnych mieszkańców, takich jak pisarze, artyści czy politycy. Wiedza o tych postaciach i ich wpływie na miasto może być interesującym dodatkiem do zwiedzania.
Dzięki temu, mieszkańcy Radomia mogą lepiej zrozumieć, jakie aspekty ich miasta są szczególnie atrakcyjne dla przyjezdnych i jak ważne jest odpowiednie przedstawienie tych miejsc i ich historii.
TRAKT LUBELSKI
Ulica Stefana Żeromskiego w Radomiu – ulica w dzielnicy Śródmieście, łącząca plac Kazimierza Wielkiego z ulicą Lubelską. Krzyżuje się z ulicami Traugutta, Witolda, Focha, Moniuszki, Niedziałkowskiego, Słowackiego, 25 Czerwca, Młynarską, Czachowskiego, Batorego i Zbrowskiego. Na osi ulicy Focha przylega do niej plac Konstytucji 3 Maja. Odcinek pomiędzy placem Kazimierza Wielkiego a ulicą Niedziałkowskiego tworzy reprezentacyjny deptak. W średniowieczu w miejscu dzisiejszej ulicy Żeromskiego przebiegał trakt prowadzący w kierunku Lublina i dalej na Ruś, znany jako trakt lubelski. Lokalnie stanowił on połączenie miasta lokacyjnego i przedmieścia lubelskiego z ogrodami mieszczan, leżącymi na terenie ówczesnej wsi Dzierzków. Ta lokalizacja miała wpływ na późniejszy rozwój miasta w kierunku wschodnim. Najbardziej okazałym gmachem z tego okresu, usytuowanym przy dawnym trakcie lubelskim, jest zespół klasztorny Bernardynów, ufundowany w II połowie XV wieku przez króla Kazimierza Jagiellończyka. W okresie nowożytnym dominującą formą zabudowy były konstrukcje drewniane. Przy dawnym trakcie skaryszewskim znajdował się kościół św. Leonarda, rozebrany w 1789 roku w ramach prac porządkowych. Przy trakcie lubelskim ulokowano również liczne karczmy i zajazdy. Gwałtowna urbanizacja terenu przypada na wiek XIX i związana jest z realizacją planu regulacyjnego z 1822 roku. W tym okresie, na odcinku traktu włączonym do granic miasta i nazwanym ulicą Lubelską, powstało wiele murowanych budynków, które do dziś tworzą zasadniczy krajobraz zabytkowej części ulicy. Zabytkowa zabudowa obejmuje większość odcinka dawnej ul. Lubelskiej, która od 1925 roku nosi imię Stefana Żeromskiego. Ulica Żeromskiego stanowi przedłużenie ulicy Rwańskiej i w 1901 roku była jedną z pierwszych ulic Radomia, która uzyskała oświetlenie elektryczne.
MUZEUM JACKA MALCZEWSKIEGO
Muzeum im. Jacka Malczewskiego to instytucja kultury województwa mazowieckiego z siedzibą w Radomiu, założona w 1923 roku. Główne cele statutowe muzeum to gromadzenie, zabezpieczanie, naukowe opracowywanie oraz prezentacja dóbr kultury polskiej w zakresie archeologii, historii, literatury, przyrody i sztuki. Początki Muzeum sięgają roku 1913, kiedy to z inicjatywy księdza Jana Wiśniewskiego radomski oddział Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego rozpoczął starania o utworzenie muzeum w Radomiu. Podstawą pierwotnych zbiorów była kolekcja ks. Wiśniewskiego, przekazana Towarzystwu pod warunkiem utworzenia instytucji muzealnej w ciągu roku. Wybuch I wojny światowej wstrzymał te plany, a kolekcja została podzielona i ukryta w prywatnych mieszkaniach, aby zapobiec jej rozproszeniu. Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku rozpoczęto rewindykację obiektów z rozdzielonej kolekcji. 18 marca 1923 roku otwarto pierwszą regionalną placówkę muzealną w Radomiu w dawnym gmachu komisji województwa sandomierskiego przy ulicy Żeromskiego 54. W międzywojniu Muzeum kilkakrotnie zmieniało siedzibę: od 1925 roku było zlokalizowane w pałacyku Balińskich-Hemplów przy ulicy Żeromskiego 46, w marcu 1930 roku przeniesione do budynku przy ulicy Poniatowskiego 6, a przed wybuchem II wojny światowej do kamienicy przy ulicy Grodziej 8. Po wkroczeniu Niemców do Radomia 8 września 1939 roku, zbiory Muzeum zostały przeniesione do budynku przy ulicy Żeromskiego 9. W latach 1939–1942 inwentaryzację przeprowadzał Stanisław Trzebiński, który zginął w Oświęcimiu w 1943 roku. Od 1942 roku zbiory były dostępne tylko dla ludności niemieckiej. Po wyzwoleniu miasta przez Armię Czerwoną 16 stycznia 1945 roku, Muzeum wznowiło działalność w dotychczasowej siedzibie, a w maju tego samego roku przeniesiono je do budynku przy ulicy Piłsudskiego 12. Placówka została reorganizowana, przyjęła nazwę Muzeum Miejskiego i została podzielona na cztery działy: archeologii, historii, sztuki oraz administracyjny. W 1949 roku, w wyniku zniesienia samorządu terytorialnego, Muzeum Miejskie zostało znacjonalizowane i podporządkowane Muzeum Świętokrzyskiemu w Kielcach. W 1958 roku przekształcono je w Muzeum Regionalne, które w latach 1952–1965 rozwinęło nowe działy archeologiczne, etnograficzne i oświatowe. Po utworzeniu województwa radomskiego w 1975 roku, Muzeum Regionalne przekształcono w Muzeum Okręgowe, obejmujące obszar nowo powstałego województwa. W 1976 roku Muzeum przeniosło się do gmachu dawnego kolegium oo. Pijarów na Rynku Miasta Kazimierzowskiego. W 1991 roku Muzeum Okręgowe całkowicie przeniosło się do nowej siedziby. W 1990 roku utworzono Muzeum Sztuki Współczesnej, które mieściło się w domach Gąski i Esterki przy radomskim Rynku. W związku z utworzeniem Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w grudniu 2005 roku, planuje się likwidację Muzeum Sztuki Współczesnej i przekazanie jego zbiorów MCSW „Elektrownia”. Na mocy uchwały Zarządu Województwa Mazowieckiego z 1999 roku muzeum utraciło status okręgowego i przyjęło obecną nazwę – Muzeum im. Jacka Malczewskiego. Zgodnie z statutem przyjętym 3 listopada 1999 roku, Muzeum im. Jacka Malczewskiego pełni funkcje ochronne (m.in. gromadzenie, naukowe opracowywanie, konserwacja dóbr kultury polskiej) oraz edukacyjno-popularyzatorskie (organizowanie wystaw, prowadzenie badań naukowych i działalności wydawniczej).
MUZEUM WSI RADOMSKIEJ - SKANSEN
Muzeum Wsi Radomskiej w Radomiu to skansen położony na południowo-zachodnich obrzeżach Radomia, w malowniczej dolinie Mlecznej, w województwie mazowieckim. Zajmuje obszar 32 ha i prezentuje ponad 60 obiektów architektury ludowej, głównie drewnianej. Muzeum koncentruje się na kulturze i budownictwie regionu radomskiego, oferując zarówno zabytkowe, jak i współcześnie zrekonstruowane budynki. Na terenie skansenu wytyczono ścieżkę przyrodniczą z pomostami biegnącymi ponad mokradłami, a nad jednym ze stawów znajduje się wieża widokowa. Muzeum zostało założone w 1977 roku i ma na celu gromadzenie oraz prezentację zabytków architektury ludowej, w tym domów bogatszych mieszkańców (dwory) oraz unikalnego skansenu bartniczo-pszczelarskiego. Do najstarszych obiektów należy drewniany kościół pw. św. Doroty z Wolanowa (z 1749 roku), który wyróżnia się iluzjonistyczną polichromią przedstawiającą wnętrze barokowej świątyni murowanej. Muzeum dysponuje również kolekcją wiatraków, które prezentują różne typy tych budowli. Oprócz budynków, w muzeum można zobaczyć oryginalne naczynia i przedmioty codziennego użytku oraz zwierzęta gospodarskie, takie jak owce i kozy, co pozwala młodszym zwiedzającym lepiej poczuć charakter życia wiejskiego na początku XX wieku. W skansenie odbywają się także różne wydarzenia, takie jak Święto Chleba, Święto Ziemniaka czy inscenizacje historyczne. Muzeum Wsi Radomskiej znajduje się na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Dolina Kosówki" – obszaru o bogatej florze i faunie, z rzadkimi gatunkami roślin, owadów i płazów. Przez rezerwat prowadzi wyodrębniona ścieżka edukacyjna. Wśród zbiorów muzeum znajduje się również unikalna kolekcja autarkicznej techniki rolniczej, w tym jedyny w Polsce zbiór ciągników SAM produkowanych w wiejskich zagrodach (rozwijany od 2008 roku), wraz z archiwum dokumentującym to specyficzne zjawisko w polskim rolnictwie.
SYMBOLE RADOMIA - 12 RZEŹB
Odlewy powstały w ramach projektu „Piękniejsze Śródmieście – symbole naszego miasta w formie małej architektury,” zrealizowanego w Budżecie Obywatelskim 2018. Pomysłodawcami projektu są Sebastian Pawłowski i Maciej Stępnikowski. Rzeźby, rozmieszczone na ulicach Radomia, są wiernym odzwierciedleniem produktów wytwarzanych w mieście przed wojną, w okresie PRL-u, oraz tych, których produkcja trwa do dziś. Wybrane wyroby miały być rozpoznawalne nie tylko przez mieszkańców Radomia, ale i przez całą Polskę. Projekt i wykonanie wszystkich 14 rzeźb powierzono kieleckiemu artyście Sławomirowi Mickowi. Odlewy są stworzone w skali 1:1. W planach są kolejne rzeźby, które upamiętnią inne radomskie wyroby. Zostaną one wykonane w ramach Budżetu Obywatelskiego 2022, w której to edycji projekt Pawłowskiego i Stępnikowskiego ponownie zwyciężył w plebiscycie.
ZALEW BORKI
Zalew Borki to zbiornik wodny o powierzchni 9 ha, położony w dzielnicy Borki w Radomiu, przy ulicy Krasickiego. Jego budowa miała miejsce w latach 70. XX wieku, w dużej mierze dzięki wysiłkom społecznym. W drugiej połowie lat 80. pojawiły się problemy z napełnianiem akwenu, które były skutkiem drastycznego obniżenia poziomu wód gruntowych w okolicach Radomia. Lej depresyjny, który narastał przez kilkadziesiąt lat, osiągnął swoje apogeum właśnie na koniec lat 80. Dodatkowym problemem były nieszczelności dna zbiornika oraz wadliwa konstrukcja sieci kolektorów deszczowych, które skutecznie odwadniały zalew. W latach 1999–2001 przeprowadzono gruntowną modernizację zalewu i jego otoczenia. Odnowiono nieckę zalewu, uszczelniono dno, wyremontowano jaz czołowy i jaz kozłowy, oraz oczyszczono stawy odmulające. Wybudowano kładkę w południowej części akwenu, nowe pomosty i ścieżkę rowerową wokół zalewu. Zrealizowano liczne nasadzenia i wytyczono alejki spacerowe. W wodach zalewu występuje kilkanaście gatunków ryb, w tym szczupaki, karpie, okonie, liny, karasie, płocie, klenie, amury, sandacze, jazgarze, japońce, bassy oraz sumy. W przyszłości planowana jest przebudowa sieci kanalizacji deszczowej, aby woda z południowych dzielnic miasta była kierowana do Potoku Malczewskiego powyżej zalewu, zamiast do rzeki Mlecznej poniżej zalewu.
PUSZCZA KOZIENICKA
To kompleks leśny w środkowej Polsce, usytuowany na obszarach Równiny Kozienickiej, pomiędzy Radomiem a Wisłą, na granicy powiatów kozienickiego i radomskiego w województwie mazowieckim. Jest to część pradawnej Puszczy Radomskiej, która od XVI wieku powszechnie nazywana była Puszczą Jedleńską, ze względu na centralnie położoną Jedlnię. Obecna nazwa utrwaliła się dopiero od połowy XIX wieku. Puszcza Kozienicka zajmuje powierzchnię około 30 000 ha. Jej granice wyznaczają: rzeka Radomka od północnego zachodu, dolina Wisły od północnego wschodu oraz droga Radom – Puławy od południa. Dawniej obszar puszczy rozciągał się dalej na południe i zachód, czego śladami są mniejsze kompleksy leśne, takie jak uroczysko Wsola. Obecnie Puszcza Kozienicka jest rozczłonkowanym kompleksem leśnym, obejmującym także mniejsze obszary w okolicach Pionek i Zwolenia. Największe z nich to uroczyska Miodne i Policzna. Integralną częścią Puszczy jest lewobrzeżna część doliny Wisły, rozciągająca się od wysokości Puław do ujścia Radomki, gdzie szerokość doliny w północnej części wynosi około 1-2 km, a pod Bąkowcem osiąga 6-8 km. W jej okolicach znajdują się miasta Kozienice, Pionki i Zwoleń. Klimat Puszczy Kozienickiej jest specyficzny i tworzy „wyspę” o średniej temperaturze rocznej wyższej o 0,5 °C oraz większych opadach w porównaniu do sąsiednich terenów. To powoduje, że okres wegetacyjny jest dłuższy niż w okolicy. W puszczy występuje strefa podwyższonych opadów, zwłaszcza w jej środkowej części, która pokrywa się z obszarem występowania jodły. Taki klimat może wpływać na obecność roślin górskich i podgórskich w Puszczy Kozienickiej. Puszcza Kozienicka leży na północnej granicy zasięgu jodły, buka, jaworu oraz wiązu górskiego. Granica ta przebiega od zachodu wzdłuż rzeki Radomki do Grądów, a stąd prowadzi na wschód do Wisły. Drzewostan puszczy jest zdominowany przez sosnę, z domieszką dębu, grabu i jodły. Dęby dorastają tutaj do pomnikowych rozmiarów, a wraz z jodłami tworzą charakterystyczne zbiorowisko roślinne, znane jako czarny las. W puszczy rośnie wiele chronionych gatunków roślin, takich jak paprotka zwyczajna i widłaki. Występują tu także rzadkie rośliny, takie jak bluszcz, zimoziół północny czy świdośliwka jajowata. Wśród roślin wodnych można spotkać kotewkę, grzybienie białe oraz pływającą paproć – salwinię. Puszcza Kozienicka obfituje również w zioła, takie jak pełnik europejski, orlik pospolity, śnieżyczka przebiśnieg, wawrzynek wilczełyko i rosiczka okrągłolistna. Świat zwierzęcy w Puszczy Kozienickiej, choć mniej bogaty niż dawniej, wciąż zasługuje na uwagę. Występują tu daniele, jelenie, łosie oraz najliczniej sarny. Liczne są także dziki, lisy, a rzadziej borsuki, kuny i łasice. W puszczy żyje wiele gatunków płazów i gadów, w tym rzadkie w Polsce żółwie błotne. Zidentyfikowano tutaj ponad 200 gatunków ptaków, w tym około 150 gatunków lęgowych, takich jak bocian czarny, żuraw, trzmielojad, orlik grubodzioby, batalion i zimorodek. Zimą do puszczy przylatują z północy sokoły wędrowne, orzechówki i rzepołuchy.
HISTORIA RADOMIA
Początki osadnictwa na terenie dzisiejszego Radomia sięgają VIII wieku, kiedy to w dolinie rzeki Mlecznej powstała osada o charakterze wiejskim. Jej mieszkańcy zajmowali się hodowlą bydła i trzody oraz uprawą prosa i pszenicy. Odkryto także ślady wytopu żelaza. Pod koniec IX wieku, z powodu podniesienia się poziomu rzeki i zalewania gospodarstw, osada została przeniesiona na pobliskie wzgórze, gdzie w X wieku wzniesiono gród obronny. W kolejnym stuleciu otoczono go wałem ziemno-drewnianym i fosą. Korzystnie położony na skraju Puszczy Radomskiej, na pograniczu Mazowsza i Małopolski, Radom stał się ważnym ośrodkiem administracyjnym wczesnych Piastów, prawdopodobnie będąc miejscem okresowej rezydencji książąt dzielnicowych, takich jak Henryk Sandomierski, Kazimierz Sprawiedliwy i jego syn Leszek Biały. Nazwa grodziska Piotrówka pochodzi od prawdopodobnie wybudowanego w XII wieku kościoła pw. świętego Piotra, którego ślady nie zachowały się do dzisiaj, choć istniał jeszcze na początku XIX wieku. W 1222 roku kościół oddano pod opiekę zakonu benedyktynów z Sieciechowa. Najstarszym zachowanym zabytkiem Radomia jest jednak kościół świętego Wacława z XIII wieku, ufundowany prawdopodobnie przez Leszka Białego. Obecna forma budowli, wielokrotnie przebudowywanej po pożarach, znacznie odbiega od pierwowzoru. Pierwsza wzmianka o Radomiu pojawia się w 1155 roku w bulli papieża Hadriana IV, gdzie Radom wymieniony jest jako punkt odniesienia dla wsi Sławno, co dowodzi, że już wtedy istniał tu ośrodek administracyjny, prawdopodobnie kasztelania. Pierwszy znany kasztelan radomski, Marek, wspomniany jest w 1233 roku. Jego następcami byli Janusz (1262), Piotr (1284) i Mścisław (1290). W drugiej połowie XIII wieku Radom otrzymał od Bolesława Wstydliwego średzkie prawo lokacyjne, jednak rozkwit miasta przypada na rok 1340, kiedy Kazimierz III Wielki dokonał lokacji Nowego Miasta z rynkiem, ratuszem i zamkiem, otoczonego murami obronnymi.Miasto miało prostokątny rynek oraz szachownicowy układ ulic, wzorowany na gotyckich miastach niemieckich. Do Radomia prowadziły trzy bramy: Krakowska (zwana też Iłżecką), Piotrkowska i Lubelska. Wewnątrz murów powstał kościół pw. św. Jana Chrzciciela, a obok zamku zamek królewski, z którego pozostał dziś jedynie fragment Domu Wielkiego będący plebanią kościoła farnego. Za panowania Kazimierza Wielkiego w 1364 roku zmieniono przestarzałe prawo średzkie na bardziej korzystne prawo magdeburskie, a miastu nadano szereg przywilejów, w tym zwolnienie z podatków. Główne znaczenie dla rozwoju miasta miało jego położenie przy szlakach handlowych z Rusi, Śląska, Wielkopolski i Pomorza. W 1376 roku Radom stał się siedzibą starostwa oraz miejscem sejmów i zjazdów szlacheckich. Prawdopodobnie to tu, na jednym z sejmów, wybrano Jadwigę Andegaweńską na króla Polski. Okres panowania Jagiellonów to czas największej świetności Radomia. Władysław II Jagiełło nadał miastu szereg przywilejów, a Jagiellonowie często zatrzymywali się w zamku radomskim, co sprzyjało rozwojowi gospodarczemu miasta. W 1401 roku w Radomiu podpisano unię wileńsko-radomską, a syn Władysława Jagiełły, Kazimierz IV Jagiellończyk, także często przebywał w mieście. W latach 1420–1440 tworzył tu Mikołaj z Radomia, jeden z pierwszych polskich kompozytorów. Za panowania Kazimierza Jagiellończyka powstał klasztor i kościół Bernardynów, ufundowany wspólnie przez króla i starostę radomskiego Dominika z Kazanowa w 1468 roku. Od 1481 roku Radom stał się stałym miejscem rezydowania królewicza Kazimierza, który pełnił rolę namiestnika Królestwa Polskiego. Przez dwa lata Radom był nieformalną stolicą Polski. Królewicz Kazimierz zmarł na gruźlicę i w 1602 roku został kanonizowany, obecnie jest patronem diecezji radomskiej i miasta Radomia. W 1505 roku, za panowania Aleksandra Jagiellończyka, na sejmie w Radomiu uchwalono konstytucję Nihil novi, według której król nie mógł nic nowego postanowić bez zgody izby poselskiej i senatu. Okres ten, choć sprzyjający rozwojowi, został przerwany przez zarazy i pożary, które dotknęły miasto w XVII wieku. Podczas potopu szwedzkiego i najazdu siedmiogrodzkiego miasto zostało poważnie zniszczone, co uniemożliwiło jego szybki rozwój. W 1682 roku zakon pijarów przybył do Radomia, gdzie otworzył szkołę i wybudował kolegium pijarów. W 1763 roku Trybunał Skarbowy Koronny przeniesiono do Warszawy, a cztery lata później zawiązano w Radomiu konfederację radomską pod przewodnictwem Karola Radziwiłła. W XVIII wieku Pijarzy przyczynili się do rozwoju oświaty i kultury w regionie, a w 1787 roku powołano Komisję Dobrego Porządku, której celem było ustalenie potrzebnych inwestycji i kierunku rozwoju miasta. Niestety, sytuacja polityczna kraju uniemożliwiła realizację tych planów. Po rozbiorach Polski, Radom znalazł się w zaborze austriackim, a później w Księstwie Warszawskim, gdzie otrzymał rangę stolicy departamentu. Po upadku Napoleona i kongresie wiedeńskim, Radom został stolicą guberni sandomierskiej w Królestwie Polskim.W XIX wieku Radom przechodził liczne zmiany. Pierwszy prezydent miasta, Józef Królikowski, zlecił wyburzenie murów miejskich i zasypanie fos. Podczas powstania listopadowego Radom był punktem zbornym dla wojsk powstańczych, a po jego upadku miasto przejęło wojska rosyjskie. W 1837 roku województwa Królestwa Polskiego przemianowano na gubernie, a Radom stał się siedzibą guberni radomskiej. Podczas powstania styczniowego, Radom odegrał ważną rolę, stając się miejscem demonstracji patriotycznych i akcji antyrosyjskich. Po upadku powstania miasto dalej się rozwijało, powstawały nowe instytucje, takie jak pierwsza gazeta i linia kolejowa, która przyczyniła się do rozwoju przemysłu. W 1915 roku Radom został zajęty przez wojska austriackie, a trzy lata później, 2 listopada 1918 roku, garnizon wojsk okupacyjnych został rozbrojony przez mieszkańców Radomia, co stało się pierwszym dniem niepodległości miasta.
ŹRÓDŁA: KOBIETA.INTERIA.PL, PL.WIKIPEDIA.ORG, AI; ; TREŚCI TE ZOSTAŁY SZTUCZNIE WYGENEROWANE LUB ZMANIPULOWANE - GENEROWANE PRZEZ AI