.png)
Kamienica Rynek 12 / Wałowa 22 w Radomiu to jeden z ciekawszych i bardziej znaczących zabytków miasta, stanowiący integralny element architektoniczny Miasta Kazimierzowskiego. Jej historia, położenie oraz wygląd zewnętrzny przyciągają uwagę miłośników miejskich krajobrazów i zabytkowej architektury. Choć budynek nie jest rozbudowany pod względem dekoracyjnym, to jego połączenie z innymi, bardziej okazałymi budynkami tworzy interesujący układ urbanistyczny, typowy dla tej części Radomia. Na początku XIX wieku teren, na którym obecnie znajduje się kamienica Rynek 12 / Wałowa 22, należał do Antoniego Majewskiego. Wówczas na tej działce stał duży, drewniany, parterowy dom, który szybko ustąpił miejsca murowanej kamienicy. Pierwszy z nowych budynków, Rynek 12, był jednopiętrową kamienicą, zbudowaną od strony rynku. Tylną granicę działki wyznaczał miejski mur, do którego przylegała baszta, sąsiadująca z budynkiem Kolegium Pijarów (obecnie Muzeum im. Jacka Malczewskiego). W 1823 roku baszta została rozebrana, a na jej miejscu rozpoczęto budowę dwupiętrowego budynku, który dziś znamy jako Wałowa 22. Prace zakończono rok później, chociaż początkowo budynek nie był jeszcze w pełni wykończony. W kolejnych latach kamienica była stopniowo rozbudowywana. Zostały do niej dobudowane dwie oficyny oraz wozownia. W pierwszej połowie XX wieku budynek znajdował się w sercu dzielnicy żydowskiej, pełnej sklepów, warsztatów oraz małych zakładów usługowych. Kamienica przy Wałowej 22, podobnie jak inne budynki w tej okolicy, była miejscem codziennego życia lokalnej społeczności. Na piętrach znajdowały się mieszkania, a parter zajmowały sklepy, warsztaty i piekarnie. W informatorze miasta Radomia z lat 1933/1934 wymieniono m.in. piekarnię Sz. Wajnmana oraz skład skórniczy Mechela Fiszmana, które działały w tym budynku.
Dwupiętrowy budynek kamienicy Wałowa 22 o stosunkowo prostym wyglądzie zewnętrznym. Budynek ten posiada dwuspadowy dach oraz prostą, ale wyrazistą elewację frontową, skierowaną w stronę ulicy Wałowej. Elewacja ta wyróżnia się podziałem na pięć pionowych elementów. Dwa skrajne oraz centralny element zaakcentowano attyką, która wznosi się ponad dach i dodaje budynkowi charakteru. Te attyki mają elementy przypominające wieżyczki, które wyróżniają tę kamienicę na tle innych budynków w tej okolicy. Miejsce, gdzie elewacja łączy się z dachem, podkreślono prostym, profilowanym gzymsem wieńczącym, który staje się bardziej ozdobny w punktach połączenia z attykami. Parter budynku jest wyraźnie oddzielony dzięki prostemu gzymsowi kordonowemu, co wizualnie rozdziela kondygnacje budynku. Wewnątrz kamienicy, na klatce schodowej, zachowały się w różnym stanie płytki ceramiczne pochodzące z Fabryki Płytek „MARYWIL”, co dodaje wnętrzom historycznego charakteru. Kamienica Rynek 12 / Wałowa 22 jest częścią zwartej zabudowy Miasta Kazimierzowskiego w Radomiu. Od wschodu przylega do XVIII-wiecznej kamienicy Rynek 13, natomiast od zachodu graniczy z obecnym Muzeum im. Jacka Malczewskiego, które niegdyś pełniło funkcję Kolegium Pijarów. Budynek ten wpisuje się w krajobraz historycznego Radomia, gdzie stare mury miejskie, baszty i zabytkowe kamienice tworzą unikalny układ przestrzenny. Warto dodać, że w trakcie prac archeologicznych prowadzonych w latach 60. XX wieku, odkryto na tym terenie pozostałości baszty, która niegdyś przylegała do miejskiego muru.
Skromnie zdobiona kamienica Rynek 12 / Wałowa 22 ma dużą wartość historyczną. Budynek został wpisany do Gminnej Ewidencji Zabytków, co oznacza, że jest chroniony jako część dziedzictwa kulturowego Radomia. Obecnie pełni funkcje mieszkalne i usługowe, a jego zewnętrzny wygląd wciąż odzwierciedla jego długą i złożoną historię. Kamienica stanowi cenny element miejskiego krajobrazu Miasta Kazimierzowskiego. To miejsce, które łączy w sobie zarówno architekturę XIX-wieczną, jak i ślady wcześniejszych epok, w tym związek z dawnymi fortyfikacjami miejskimi. Mimo że kamienica nie była często fotografowana i nie pojawiała się na pocztówkach, jest ważnym świadkiem przemian, jakie przechodziło miasto na przestrzeni lat. Kamienica Rynek 12 / Wałowa 22 to budynek, który ma ogromne znaczenie dla lokalnej historii Radomia. Jego prosta, ale funkcjonalna architektura, a także położenie w historycznej części miasta, sprawiają, że warto poświęcić mu uwagę. Dla miłośników architektury i historii to miejsce pełne ukrytych detali i interesujących powiązań z przeszłością. Obecnie, jako część chronionych zabytków, kamienica ta wciąż odgrywa istotną rolę w miejskim krajobrazie, łącząc tradycję z nowoczesnymi funkcjami mieszkalnymi i usługowymi. Spółka „Rewitalizacja” z Radomia została wyróżniona za projekt renowacji zabytkowej Kamienicy Rynek 12 / Wałowa 22. Projekt ten zdobył uznanie w prestiżowym konkursie „Renowacja Roku Zabytków Mazowsza”, który docenia najlepsze działania związane z ochroną dziedzictwa kulturowego regionu. Jury podkreśliło staranność w zachowaniu architektonicznej wartości budynków oraz ich integracji z nowoczesnymi funkcjami, co jednocześnie przyczyniło się do poprawy estetyki i jakości życia lokalnej społeczności. Uroczysta gala wręczenia nagród odbędzie się 18 grudnia w Mazowieckim Teatrze Muzycznym im. Jana Kiepury.
Ilustracja przedstawia dwupiętrową kamienicę Wałowa 22 w Radomiu. Budynek ma klasyczną, prostą elewację frontową, podzieloną pionowo na pięć części. Trzy z tych części – dwie skrajne i centralna – są wyróżnione attykami, które wznoszą się ponad linię dachu. Attyki te mają dekoracyjne elementy, przypominające małe wieżyczki. Dach kamienicy jest dwuspadowy, a jego krawędzie podkreślone są prostym, profilowanym gzymsem, który jest bardziej ozdobny w miejscach połączenia z attykami. Część parterowa budynku jest wyraźnie odznaczona dzięki zastosowaniu prostego gzymsu kordonowego. Kamienica jest otoczona przez inne historyczne budynki – po jednej stronie znajduje się XVIII-wieczna kamienica, a po drugiej Muzeum im. Jacka Malczewskiego, dawniej Kolegium oo. Pijarów. Cała kompozycja oddaje klimat historycznej architektury w kontekście miejskim, z subtelnymi detalami, które podkreślają charakter budynku.
ŹRÓDŁA: RADOM.PL; MUZEUM.EDU.PL; ARCH.PW.EDU.PL; REWITALIZACJA-RADOM.PL; PL.WIKIPEDIA.ORG; AI; TREŚCI TE ZOSTAŁY SZTUCZNIE WYGENEROWANE LUB ZMANIPULOWANE - GENEROWANE PRZEZ AI