DOM GĄSKI i ESTERKI RADOM

Radom, jedno z najstarszych miast w Polsce, skrywa w swoim sercu wiele zabytkowych kamienic, które opowiadają fascynujące historie minionych wieków. Wśród nich szczególne miejsce zajmują Kamienice Gąski i Esterki, położone przy ulicy Rynek 4/5. Te dwie historyczne budowle nie tylko zachwycają architekturą, ale również są świadkami bogatej i pełnej niezwykłych wydarzeń historii miasta. 

Dom Gąski - pochodzi z XVII wieku, choć jego obecny wygląd zawdzięczamy odbudowie z lat 50. XX wieku. Pierwotnie został wzniesiony na zlecenie rajcy miejskiego Stanisława Gąski. Według lokalnych przekazów, dwukrotnie gościł w nim król szwedzki Karol Gustaw. W XVIII wieku mieściła się tam apteka Christiana Valentino, a pod koniec XIX wieku skład piwa. Po II wojnie światowej, kiedy kamienica przeszła w ręce państwowe, została gruntownie odrestaurowana i zaadaptowana na cele wystawiennicze. Autorem projektu odbudowy był Marian Majewski, a wnętrza zaprojektował Alfons Pinno.

Dom Esterki - także z XVII wieku, wiąże się z legendą o Kazimierzu Wielkim i jego żydowskiej kochance Esterce. Zgodnie z lokalną tradycją, król miał odwiedzać Esterkę w tej kamienicy, przechodząc do niej podziemnym tunelem z zamku. Dom ten jest uważany za jeden z najstarszych murowanych budynków mieszkalnych w Radomiu. Podczas okupacji niemieckiej został rozebrany do poziomu piwnic, ale w latach 50. XX wieku odbudowano go z funduszy Społecznego Funduszu Odbudowy Stolicy. Jego rekonstrukcja wzorowała się na stylu Domu Gąski, choć nie jest wierną kopią oryginału. Obie kamienice charakteryzują się barokowym stylem architektonicznym. Dom Gąski to jednopiętrowy, trójosiowy budynek z boczną sienią i klatką schodową. Jego fasadę zdobią pilastry oraz charakterystyczny szczyt z wolutami, zakończony trójkątnym zwieńczeniem. Dom Esterki jest nieco większy, czteroosiowy, również jednopiętrowy i podpiwniczony, o podobnej fasadzie nawiązującej stylistycznie do sąsiedniego budynku. Oba domy tworzą spójny, harmonijny zespół architektoniczny, który doskonale wpisuje się w klimat starego rynku.

Po odbudowie, w latach 50. XX wieku, w obu kamienicach swoje miejsce znalazło Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych – pierwsza tego typu organizacja w powojennej Polsce, która słynęła z organizowania prestiżowych wystaw sztuki współczesnej, znanych jako Salony Zimowe. W latach 1975-1990 mieściło się tam Biuro Wystaw Artystycznych, a od 1990 do 2018 roku działało Muzeum Sztuki Współczesnej. W ostatnich latach zbiory muzealne przeniesiono do Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej “Elektrownia”, a kamienice czekają na generalny remont. Kamienice Gąski i Esterki nie tylko stanowią cenny zabytek architektoniczny, ale także pełnią istotną rolę w kulturalnym życiu Radomia. Te barokowe budynki, pomimo zniszczeń i odbudowy, wciąż opowiadają historię dawnych mieszkańców miasta oraz wydarzeń, które miały miejsce na przestrzeni wieków. Jeśli odwiedzasz Radom, koniecznie zatrzymaj się przy Rynku 4/5, aby podziwiać te niezwykłe budowle i poczuć atmosferę przeszłości, która nadal unosi się nad starym rynkiem.

Ilustracja przedstawia dwa zabytkowe domy – Dom Gąski i Dom Esterki – zlokalizowane przy rynku. Obie kamienice są w stylu barokowym, mają symetryczne fasady z charakterystycznymi, dekoracyjnymi szczytami wolutowymi (o falistych kształtach), które kończą się trójkątnymi zwieńczeniami. Dom Gąski, po lewej stronie, jest jednopiętrowy, z trzema osiami okien i drzwiami wejściowymi po jednej stronie. Elewacja jest rozczłonkowana pionowymi pilastrami, co nadaje budynkowi elegancji i klasycznego wyglądu. Dom Esterki, zlokalizowany po prawej, jest nieco większy, z czterema osiami okien, ale podobnie jak Dom Gąski, jego fasada posiada barokowe elementy z pilastrami i wolutowym szczytem, co harmonizuje oba budynki. 

ŹRÓDŁA:  MUZEUMHISTORIIRADOMIA.PL ; PL.WIKIPEDIA.ORG ; AI; TREŚCI TE ZOSTAŁY SZTUCZNIE WYGENEROWANE LUB ZMANIPULOWANE - GENEROWANE PRZEZ AI